زرین فام 
دوفصلنامه مطالعات موزه‌ای

زرین فام دوفصلنامه مطالعات موزه‌ای

ایجاد پایگاه داده الیاف کاغذ های دوره تیموری برای طبقه بندی و تاریخ گذاری نسخ خطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس مرمت آثار تاریخی در مدیریت مرمت آستان قدس رضوی
2 استادیار گروه آموزشی مرمت آثار و اشیاء فرهنگی دانشکده حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان
3 استادیار گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته باستان سنجی گرایش آلی دانشکده حفاظت و مرمت ، دانشگاه هنر اصفهان ، اصفهان ، ایران
10.30481/museum.2026.571116.1078
چکیده
هدف از این مطالعه بررسی مجموعه داده‌های جامع در زمینه شناسایی الیاف کاغذهای مورد استفاده در نسخه‌های خطی است چرا که در گذشته این مطالعات برروی مجموعه کوچک انجام گرفته و دوره خاصی نیز مورد بررسی قرار نگرفته بود، به همین منظور به مطالعه و شناخت ویژگی های الیاف کاغذ 50 نسخه تاریخی دوره تیموری موجود در مخزن خطی اداره مخطوطات آستان قدس رضوی پرداخته شد. الیاف با استفاده ازروش‌های میکروسکوپی بر پایه مرفولوژی و بیومتری و از آنالیز طیف سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) شناسایی شدند. بر اساس بررسی های انجام شده بر روی منابع گذشته الیاف غیرچوبی کتان، شاهدانه در کاغذسازی اولیه ایران استفاده شده و نتایج این مطالعه نشان داد الیاف مورد استفاده در ساخت 50 نمونه کاغذهای دوره تیموری شاهدانه با کتان می باشد و نوع خمیر مورد استفاده علاوه بر شاهدانه شامل کربنات کلسیم، آلومین با لیگنین بسیار پایین و آهار آن نشاسته و ژلاتین می‌باشد، همچنین با توجه بررسی‌های صورت گرفته مشخص شد اگر نمونه حاوی پنبه باشد مربوط به دوره تیموری نمی‌باشد. علاوه براین باید عنوان کرد که با توجه به منابع، از طریق شناخت تفاوت‌ها و شباهت‌های ساختاری نسخ خطی تا حدودی می‌توان با تطبیق زمانی، نمونه‌های مجهول را بررسی کرد، البته نیاز است که پژوهش و مطالعات بیشتری صورت گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

"Development of a Fiber Database for Timurid-era Papers to Facilitate Manuscript Classification and Dating"

نویسندگان English

maryam mirani 1
Mohsen Mohammadi achachlouyi 2
---- ----- 3
----- ----- 4
1 expert in the restoration of
2 -------
3 ----
4 ------
چکیده English

The aim of this study is to investigate a comprehensive dataset related to fiber identification in historical manuscript papers. Previous research in this field was limited to small collections and did not focus on specific historical periods. To address this gap, this study examines the fiber characteristics of 50 historical manuscripts from the Timurid period, preserved in the manuscript repository of the Astan Quds Razavi Library. The fibers were identified using microscopic methods based on morphological and biometric features, along with Fourier-transform infrared spectroscopy (FTIR) analysis.

According to historical sources, non-wood fibers such as flax and hemp were traditionally used in early Iranian papermaking. The results of this study confirmed that the fibers used in the production of the 50 Timurid paper samples were primarily hemp and flax. The pulp also contained calcium carbonate and alum with very low lignin content, and the sizing agents were starch and gelatin. Furthermore, it was determined that if a sample contains cotton fibers, it does not belong to the Timurid period.

Additionally, based on historical sources, it can be inferred that by recognizing the structural similarities and differences among manuscript papers, it is possible to approximately date undated samples through comparative analysis. However, further research and more extensive studies are needed to solidify these findings.

کلیدواژه‌ها English

fibers
historical papers
manuscripts
Timurid
microscopic analysis
FTIR spectroscopy

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 اسفند 1404

  • تاریخ دریافت 21 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 03 اسفند 1404
  • تاریخ انتشار 07 اسفند 1404